Refakcija PDV-a stranom obvezniku

Strani poreski obveznici koji u Srbiji kupe dobra ili koriste usluge mogu ostvariti pravo na povraćaj poreza na dodatu vrednost (PDV).

Postupak, poznat kao refakcija PDV-a, omogućava da se strani obveznik refundira za plaćeni PDV na promet pokretnih dobara i pružene usluge u Srbiji, ali samo pod uslovom da postoji princip uzajamnosti – odnosno da i država iz koje strani obveznik dolazi omogućava sličan povraćaj PDV-a srpskim obveznicima.

Pored uzajamnosti, za ostvarivanje prava na refakciju neophodno je ispuniti i druge uslove propisane Zakonom o PDV-u. Detaljna procedura i dokumentacija za podnošenje zahteva definisani su podzakonskim aktima.

Strani obveznici koji nisu registrovani za PDV u Srbiji, ali jesu u svojoj matičnoj državi, imaju pravo na povraćaj poreza na dodatu vrednost (PDV) u Srbiji. Postupak refakcije sprovodi se u skladu s Pravilnikom o PDV-u, a zahtev mora biti elektronski podnet Poreskoj upravi preko njenog portala i potpisan od strane ovlašćenog lica.

Refakcija se odobrava pod uslovom da su ispunjeni svi zakonom propisani kriterijumi:

1. ako je PDV pravilno iskazan u računu, u skladu sa Zakonom, i ako je račun plaćen. Nije bitno da li je promet izvršilo domaće ili inostrano lice, pod uslovom da je u Srbiji evidentirano za obavezu plaćanja PDV-a. Međutim, ako je PDV iskazan na računu bez zakonskog osnova – na primer, ako promet nije izvršen, mesto prometa je van Srbije ili je promet oslobođen PDV-a – strani obveznik ne može ostvariti pravo na povraćaj. Kao dokaz o plaćanju računa prihvataju se bankarski izvodi, SWIFT nalozi, poslovne knjige, računovodstveni izveštaji, poreske prijave, ali i drugi dokumenti, uključujući nalaze veštaka ili izjave svedoka, koje Poreska uprava može koristiti u postupku odlučivanja.
2. Jedan od uslova za ostvarivanje prava na refakciju PDV-a jeste da ukupan iznos poreza, za koji se podnosi zahtev, premaši 200 evra u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja zahteva. Ovaj iznos može biti iskazan na jednom ili više računa.
3. Moraju biti ispunjeni uslovi kako bi obveznik PDV-a mogao ostvariti pravo na odbitak prethodnog poreza za ta dobra i usluge,
4. Strani obveznik može ostvariti pravo na povraćaj PDV-a pod uslovom da ne vrši promet dobara i usluga u Srbiji, osim u sledećim slučajevima:
   a) kada obavlja usluge prevoza dobara koje su oslobođene PDV-a,
   b) kada pruža usluge prevoza putnika koje podležu pojedinačnom oporezivanju,
   c) kada obavlja promet za koji je obveznik PDV-a primalac dobara ili usluga, a ne sam strani obveznik.

Ova izuzeća omogućavaju stranim firmama koje posluju sa domaćim PDV obveznicima da zatraže refakciju, čak i kada nisu registrovane u srpskom PDV sistemu, jer teret obračuna poreza snosi domaći primalac usluge ili robe.

5. Pravo na povraćaj PDV-a u Srbiji priznaje se samo stranim obveznicima iz zemalja sa kojima je uspostavljena uzajamnost u poreskom tretmanu. To podrazumeva da poreske uprave tih zemalja omogućavaju povraćaj PDV-a i srpskim obveznicima. Na spisku su: Holandija, Slovačka, Hrvatska, Danska, Austrija, Bosna i Hercegovina, Belgija, Crna Gora, Severna Makedonija, Slovenija, Nemačka, Velika Britanija, Turska, Švajcarska, Norveška, Rumunija i Mađarska.

Obveznici iz zemalja koje nisu na ovoj listi nemaju pravo na refakciju PDV-a u Srbiji, čak i ako ispune sve ostale zakonske uslove.

Pravo na refakciju po osnovu nepokretnosti

Pravo na refakciju PDV-a u Srbiji odnosi se isključivo na promet pokretnih dobara i usluga, uz kumulativno ispunjenje svih zakonskih uslova. Zbog toga strani obveznici nemaju pravo na povraćaj PDV-a po osnovu kupovine nepokretnosti na teritoriji Srbije.

Međutim, u slučaju zakupa nepokretnosti, kao što je iznajmljivanje hale, pravo na refakciju može biti ostvareno, jer se u tom slučaju radi o prometu usluge u Srbiji.

Strani obveznik sa predstavništvom u Srbiji i pravo na refakciju PDV-a

Strani obveznik je lice koje nema sedište, stalnu poslovnu jedinicu ili prebivalište u Srbiji, ali je registrovano za PDV ili drugi porez na potrošnju u svojoj zemlji. Predstavništvo takvog lica u Srbiji smatra se poslovnom jedinicom, ali ne i stalnom poslovnom jedinicom za obavljanje delatnosti, osim u posebnim slučajevima definisanim međunarodnim ugovorima.

Strani obveznik ima pravo na povraćaj PDV-a čak i ako poseduje registrovano predstavništvo u Srbiji koje ne obavlja delatnost. Ovo pravo se odnosi na nabavku pokretnih dobara i usluga u Srbiji, uključujući i one za potrebe predstavništva, pod uslovom ispunjenja zakonskih kriterijuma.

Nasuprot tome, strani obveznik nema pravo na povraćaj PDV-a za nabavke urađene za svoj ogranak registrovan u Srbiji. Ogranak, ako je PDV obveznik, može ostvariti odbitak prethodnog poreza prema opštim pravilima.

Takođe, činjenica da je strani obveznik osnovao privredno društvo u Srbiji nema uticaj na pravo na refakciju PDV-a, jer su to dva odvojena entiteta.

Postupak ostvarivanja prava na refakciju PDV-a

Prema Zakonu o PDV-u, pravo na povraćaj PDV-a ostvaruje se podnošenjem zahteva koji mora biti potpisan od strane ovlašćenog lica i podnet Poreskoj upravi.

Zahtev se može podneti jednom godišnje, najkasnije do 30. juna tekuće godine, i odnosi se na dobra i usluge kupljene u prethodnoj kalendarskoj godini. Na primer, za promet ostvaren u 2024. godini, zahtev se podnosi do 30. juna 2025. godine.

Uz zahtev strani obveznik mora priložiti sledeće dokaze:

1. Potvrdu o registraciji za PDV ili drugi oblik poreza na potrošnju, koju izdaje poreski organ države sedišta stranog obveznika (original i overen prevod).
2. Plaćene račune za dobra ili usluge nabavljene u Srbiji, na kojima je obračunat i plaćen PDV. 

Dokumentacija za refakciju PDV-a mora biti dostavljena Poreskoj upravi na srpskom jeziku. Nakon provere ispunjenosti uslova, Centrala Poreske uprave donosi rešenje o zahtevu u roku od 30 dana od podnošenja i elektronski ga dostavlja podnosiocu.

Isplata povraćaja vrši se u valuti zemlje podnosioca, preračunata po prodajnom kursu Narodne banke Srbije na dan isplate, uz odbitak troškova konverzije. Refrakcija PDV-a se izvršava u roku od 15 dana od dostavljanja rešenja.

Strani obveznik koji prvi put ostvaruje pravo na povraćaj PDV-a u Srbiji mora prethodno da se registruje u Poreskoj upravi i dobije poreski identifikacioni broj (PIB).