Rashodi priznati u ograničenom iznosu u poreskom bilansu
Osnovno pravilo kod utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica jeste da se u poreskom bilansu priznaju samo rashodi koji su nastali u vezi sa obavljanjem poslovne delatnosti i ostvarivanjem prihoda obveznika. Rashodi koji nisu povezani sa poslovanjem, po pravilu, ne umanjuju poresku osnovicu.
Ipak, Zakon o porezu na dobit pravnih lica predviđa određene izuzetke od ovog pravila, imajući u vidu da pojedini izdaci, iako nisu direktno povezani sa poslovanjem, imaju širi društveni ili poslovni značaj. Zbog toga je omogućeno njihovo priznavanje u poreskom bilansu, ali samo do propisanih limita i uz ispunjenje određenih uslova.
U rashode koji se priznaju u ograničenom iznosu spadaju:
- izdaci za određene društveno korisne namene (zdravstvene, humanitarne, obrazovne, naučne, verske, sportske i druge slične svrhe);
- ulaganja i izdaci povezani sa oblastima kulture i kinematografije;
- rashodi po osnovu članarina;
- izdaci reprezentacije.
Zajednička karakteristika ovih rashoda jeste da se mogu priznati u poreskom bilansu samo do određenog iznosa, pri čemu se maksimalni procenat priznavanja i uslovi razlikuju u zavisnosti od vrste konkretnog rashoda.
Izdaci za određene (neposlovne) namene
Kada su u pitanju izdaci za društveno korisne namene, poreski propisi omogućavaju njihovo priznavanje u ukupnom iznosu do 5% od ukupnog prihoda obveznika.
Ovo ograničenje odnosi se na davanja za:
- zdravstvene, obrazovne, naučne, humanitarne, verske i sportske svrhe, zaštitu životne sredine, kao i davanja ustanovama i pružaocima usluga socijalne zaštite osnovanim u skladu sa zakonom;
- humanitarnu pomoć i pomoć usmerenu na otklanjanje posledica vanrednih situacija, kada su sredstva namenjena Republici Srbiji, autonomnoj pokrajini ili jedinici lokalne samouprave.
Da bi se ovi izdaci priznali kao rashod u poreskom bilansu, neophodno je da budu ispunjena oba zakonska uslova:
- da je davanje izvršeno pravnim licima ili organizacijama koje su registrovane, odnosno osnovane za obavljanje odgovarajućih delatnosti u skladu sa posebnim propisima;
- da ta lica primljena sredstva koriste isključivo za obavljanje delatnosti za koje su osnovana.
Ovakav poreski tretman predstavlja podsticaj obveznicima poreza na dobit da podrže aktivnosti od šireg društvenog značaja, kao što su obrazovanje, humanitarni rad, zaštita životne sredine ili razvoj kulture. Međutim, pošto se radi o izdacima koji nisu neposredno povezani sa ostvarivanjem poslovnih prihoda, zakon ograničava njihovo poresko priznavanje kako bi se sprečile moguće zloupotrebe i neopravdano umanjenje poreske osnovice.
