Ogranak stranog društva kao obveznik poreza na dobit u Srbiji
Poslovanje stranih pravnih lica u Republici Srbiji može se odvijati preko stalne poslovne jedinice, koja može biti registrovana ili postojati u skladu sa poreskim propisima kao neregistrovana forma. Kada je stalna poslovna jedinica formalno registrovana, ona najčešće funkcioniše kao ogranak – u slučaju kada se u Srbiji obavlja privredna delatnost – ili kao predstavništvo, kada se aktivnosti svode na pripremne i administrativne radnje bez obavljanja poslovne delatnosti.
Razlikovanje između ogranka i predstavništva ima značajne pravne, poreske i računovodstvene posledice. Ovaj tekst se odnosi isključivo na ogranak stranog pravnog lica, dok će predstavništvo biti obrađeno zasebno.
U praksi, strani privredni subjekti često posluju u Srbiji preko ogranka registrovanog kod Agencije za privredne registre. Ogranak vodi poslovne knjige u skladu sa Zakonom o računovodstvu i obveznik je poreza na dobit pravnih lica na profit ostvaren u Republici Srbiji, na način koji je u velikoj meri uporediv sa domaćim privrednim društvima.
Pravna i računovodstvena priroda ogranka
Ogranak predstavlja organizacionu jedinicu stranog društva preko koje se obavlja delatnost na teritoriji Republike Srbije. Iako ne poseduje svojstvo pravnog lica, u pravnom prometu nastupa u ime i za račun matičnog društva.
To znači da ogranak nema sopstvenu pravnu ličnost odvojenu od strane centrale, ali može imati operativnu samostalnost u okviru svog delokruga – uključujući zaključivanje ugovora, učestvovanje u postupcima pred državnim organima i podnošenje različitih zahteva.
Sa poreskog i računovodstvenog aspekta, ogranak ima zaseban tretman. Može biti obveznik PDV-a, poreza na dobit pravnih lica, poreza na imovinu i drugih javnih dažbina, uz obavezu vođenja poslovnih knjiga i sastavljanja finansijskih izveštaja u skladu sa važećim propisima Republike Srbije.
Zakon o računovodstvu eksplicitno propisuje da se njegove odredbe primenjuju i na ogranke stranih pravnih lica koji obavljaju delatnost u Srbiji.
Poreski tretman dobiti
S obzirom na to da ogranak predstavlja priznatu formu poslovanja stranog lica u Srbiji, kao i da vodi sopstvene poslovne knjige i ima status poreskog obveznika, oporezivanje dobiti se u velikoj meri vrši po pravilima koja važe za domaća privredna društva, uz određene specifičnosti u pogledu poreskog priznavanja rashoda.
U pojedinim slučajevima, prihod ogranka može biti izuzet od oporezivanja u Srbiji u skladu sa relevantnim ugovorima o izbegavanju dvostrukog oporezivanja, ili ukoliko je isti prihod već bio oporezovan u Republici Srbiji, radi sprečavanja dvostrukog oporezivanja.
